Xem trực tiếp tin chiến sự libya của BBC

http://www.bbc.co.uk/vietnamese/world/2011/03/110322_libya_live.shtml

Chùm ảnh Libya dưới hỏa lực của liên quân

Mỹ tuyên bố, chiến dịch không kích của liên quân "rất hiệu quả" trong việc làm suy yếu hệ thống phòng không của Gaddafi.

Những tiếng nổ lớn tiếp tục làm thủ đô Tripoli rung chuyển một ngày sau khi liên quân quốc tế phát động một chiến dịch áp đặt vùng cấm bay trên bầu trời quốc gia Bắc Phi này. Tiếng súng cũng vang lên từ khu vực xung quanh tư dinh của Gaddafi ở Bab el-Aziziya, nam Tripoli.

Tên lửa được phóng đi từ tàu chiến Mỹ

Xe của lực lượng trung thành với Gaddafi bị phá hủy trong vụ nổ ngoạn mục sau khi liên quân không kích dọc một con đường giữa Benghazi và Ajdabivah.

Tác động chết người: Lửa bốc cao lên trời sau khi một chiếc xe bọc sắt gần Benghazi - khu vực lực lượng nổi dậy kiểm soát, bị trúng hỏa lực của liên quân.

Phi công của máy bay chiến đấu GR4 đã sẵn sàng bay từ căn cứ Marham của Không lực hoàng gia Anh để đánh bom các mục tiêu Gaddafi tối 19/3 khi các vụ không kích bắt đầu.

Dân địa phương xuất hiện để đánh giá những thiệt hại.

Xe buýt bốc cháy ở ngoại ô Benghazi sau khi bị trúng 1 trong số 112 quả tên lửa Tomahawk của liên quân đêm 19/3.

Phương tiện di chuyển của lực lượng trung thành với Gaddafi bị trúng tên lửa và bốc cháy.

Quân nổi dậy trèo lên chiếc xe tăng bị hỏng sau đợt không kích đầu của liên quân

Hoài Linh (Theo Mail)

Hoa Kỳ: Vùng cấm bay đã được thiết lập, Tripoli tuyên bố ngưng bắn

Hình: REUTERS

Hoa Kỳ và đồng minh thực hiện một loạt những vụ tấn công bằng phi đạn cruise và không kích nhắm vào những mục tiêu quân sự của Libya

Trong một bài nói chuyện trên đài phát thanh nhà nước sáng chủ nhật, ông Gadhafi gán cho Hoa Kỳ và các nước đồng minh là "quỉ dữ" và cáo buộc họ là âm mưu đánh cắp dầu hỏa của Libya. Ông nói là chính phủ của ông đã mở các kho vũ khí để cho dân Libya có thể kháng cự chống lại các lực lượng nước ngoài.Tham mưu trưởng liên quân Hoa Kỳ cho hay một vùng cấm bay theo lệnh Liên Hiệp Quốc trên không phận Libya đã được thiết đặt hữu hiệu sau khi Hoa Kỳ và đồng minh thực hiện một loạt những vụ tấn công bằng phi đạn cruise và không kích nhắm vào những mục tiêu quân sự của Libya.

Đô đốc Mike Mullen nói trên đài truyền hình Mỹ hôm Chủ nhật rằng không có máy bay nào của chính phủ Libya đã bay trên nước này kể từ khi chiến dịch quân sự do Hoa Kỳ lãnh đạo bắt đầu hôm thứ Bảy nhắm vào các lực lượng phòng không và lực lương bộ chiến của Libya.

Vùng cấm bay được thiết lập để bảo vệ thường dân Libya trước các vụ tấn công của các lực lượng trung thành với nhà lãnh đạo Moammar Gadhafi. Ông Gadhafi đang tìm cách dẹp tan một cuộc nổi dậy từ 1 tháng nay chống lại quyền cai trị kéo dài đã 42 năm nay của ông.

Đô đốc Mullen cho hay các vụ oanh tạc nhắm vào quân chính phủ Libya gần thành phố Benghazi ở miền đông, chặn bước tiến của họ đến cứ điểm của phe đối lập. Những người chứng kiến tận mắt cho hay các vụ tấn công đã phá hủy hàng chục quân xa, và khiến tử thi của các chiến binh thân Gadhafi vương vãi tại địa điểm nơi các xe cộ bị phá hủy.

Cư dân Benghazi bày tỏ lòng tri ân đối với các vụ không kích này, một số người nói rằng các vụ oanh tạc đến vừa đúng lúc để ngăn chặn một vụ tàn sát của binh sỹ thân Gadhafi đã bắt đầu nổ súng tấn công vào thành phố hôm thứ Sáu và họ đã tới được ven thành phố vào thứ Bảy. Nhân viên cứu cấp y tế cho biết ít nhất có 32 người thiệt mạng trong vụ giao tranh giữa các lực lượng chính phủ và quân nổi dậy, kể cả 8 binh sỹ trung thành với Gadhafi.

Sáng Chủ nhật, phi cơ chiến đấu của các nước Tây phương cũng đã thả bom xuống vùng phụ cận thủ đô Tripoli của Libya, khiến các lực lượng phòng không của chính phủ nước này khai hỏa. Súng phòng không đã nhả đạn tại Tripoli một lần nữa sau nửa đêm.

Các cư dân tại thành phố Misrata ở miền tây do quân nổi dậy chiếm giữ cho biết hôm Chủ nhật họ đã bị xe tăng và các tay bắn sẻ của chính phủ tấn công. Những tay bắn sẻ đã bao vây dân chúng trong nhiều ngày. Họ cho biết có nhiều thương vong, nhưng những tin này không thể xác nhận bằng các nguồn tin độc lập

Một phát ngôn viên quân đội Libya đã loan báo lệnh ngưng bắn ngay lập tức vào buổi tối, có hiệu lực từ 9 giờ tối, giờ địa phương, tức 1900 UTC giờ quốc tế. Libya trước đó đã loan báo một lệnh ngưng bắn tương tự hôm thứ Sáu, nhưng các lực lượng thân Gadhafi tiếp tục các vụ tấn công vào Benghazi. Sáng Chủ nhật, ông Gadhafi dọa đưa các cường quốc Tây phương vào một "cuộc chiến dai dẳng".

Lực lượng liên quân tiến công Li-bi làm 64 người chết và 150 người bị thương

Xem thêm: 1 ảnh Các phương tiện của quân đội Li-bi bị máy bay của liên quân tấn công. ( Ảnh: Tân Hoa Xã và AFP )

* Dư luận thế giới đòi chấm dứt hành động quân sự chống Li-bi

Theo các nguồn tin từ Li-bi, ngày 19-3, Hội nghị cấp cao khẩn cấp của 22 nhà lãnh đạo Mỹ, Liên hiệp châu Âu (EU) và Liên đoàn A-rập tại Pa-ri (Pháp) đã quyết định mở các chiến dịch mang tên "Bình minh Odysse" chống chính quyền Li-bi. Theo tuyên bố được đưa ra sau khi kết thúc hội nghị, các cường quốc phương Tây sẽ thực hiện "tất cả những biện pháp cần thiết, kể cả biện pháp quân sự" để áp đặt vùng cấm bay tại Li-bi theo nghị quyết của Hội đồng Bảo an (HÐBA) LHQ.

Hãng Roi-tơ ngày 20-3 cho biết, ngay sau hội nghị, lực lượng liên quân gồm Mỹ, Anh, Pháp, Ca-na-đa và I-ta-li-a đã sử dụng tên lửa hành trình và máy bay tiến công các lực lượng quân sự và hệ thống phòng không của Li-bi. Nguồn tin hải quân Mỹ cho biết, ít nhất 110 tên lửa hành trình Tô-ma-hốc đã được bắn đi từ các tàu chiến và tàu ngầm của Mỹ, Anh nhằm vào khoảng 20 mục tiêu ven biển nhằm dọn đường cho các cuộc tuần tra trên không. Trong khi đó, khoảng 20 máy bay chiến đấu của Pháp cũng đã tổ chức các đợt không kích nhằm vào mục tiêu là các xe tăng, thiết giáp của quân đội Li-bi tại miền đông nước này.

Ngày 20-3, Li-bi cho biết, các cuộc không kích và tiến công bằng tên lửa của liên quân vào nước này làm ít nhất 64 người chết và 150 người bị thương. Nhà lãnh đạo Ca-đa-phi cho rằng, HÐBA LHQ phải có trách nhiệm ngăn chặn hành động gây hấn nhằm vào nước ông. Kênh truyền hình An A-ra-bi-a đưa tin, Li-bi đã kêu gọi triệu tập cuộc họp khẩn cấp của HÐBA LHQ thảo luận vấn đề này. Li-bi đã quyết định ngừng hợp tác với EU trong việc đối phó tình trạng nhập cư bất hợp pháp.

* Ngày 20-3, dư luận quốc tế tiếp tục phản ứng trước động thái can thiệp quân sự vào tình hình Li-bi. Theo Tân Hoa xã, sau cuộc họp khẩn cấp giữa Tổng thống năm nước thành viên AU tại thủ đô của Mô-ri-ta-ni, Tổng thống nước chủ nhà M.Áp-đen A-dít nhấn mạnh, cần tôn trọng chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của Li-bi và phải có một giải pháp của châu Phi cho khủng hoảng tại Li-bi. Ông A-dít khẳng định lại rằng, giải pháp đó phản đối mọi hình thức can thiệp quân sự.

Cùng ngày, hãng thống tấn nhà nước của Ai Cập dẫn tuyên bố của Tổng Thư ký Liên đoàn A-rập (AL) A.Mút-xa phản đối các cuộc không kích giết hại dân thường tại Li-bi và nhấn mạnh, AL ủng hộ thiết lập vùng cấm bay là để bảo vệ dân thường, chứ không phải các cuộc ném bom mà liên quân đang tiến hành. Truyền hình I-ran dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao nước này R.Mê-man-pa-rát lên án hành động quân sự của phương Tây chống Li-bi, cáo buộc rằng, mục đích can thiệp của 'các cường quốc phương Tây' luôn núp dưới danh nghĩa hỗ trợ và bảo vệ dân thường.

Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Khương Du nhấn mạnh, các nguyên tắc trong Hiến chương của LHQ và các đạo luật quốc tế liên quan cần phải được tuân thủ triệt để; chủ quyền, độc lập, thống nhất và sự toàn vẹn lãnh thổ của Li-bi phải được tôn trọng. Trung Quốc mong muốn Li-bi khôi phục sự ổn định càng sớm càng tốt, nhằm tránh những tổn thất về dân thường do tình hình bạo lực leo thang. Roi-tơ cùng ngày dẫn tuyên bố của người phát ngôn Bộ Ngoại giao Nga cho biết, Mát-xcơ-va kêu gọi Anh, Pháp, Mỹ và các nước liên quan ngừng ngay các chiến dịch không kích vào các mục tiêu không phải quân sự tại

Li-bi, gây thương vong cho dân thường. Bộ Ngoại giao Ấn Ðộ cũng ra tuyên bố lấy làm tiếc về các cuộc tiến công quân sự do Mỹ, Anh và Pháp đứng đầu nhằm vào Li-bi; nhấn mạnh rằng, mọi giải pháp đối với cuộc xung đột tại Li-bi phải trên nguyên tắc không làm trầm trọng thêm tình hình đang xấu đi tại nước này và gây hại đến tính mạng dân thường.

Trong khi đó, chính quyền Tuy-ni-di triển khai bổ sung nhân viên, trang thiết bị y tế và lập các trạm y tế khẩn cấp tại khu vực gần biên giới với Li-bi, nhằm chuẩn bị trợ giúp những người tị nạn từ Li-bi chạy sang Tuy-ni-di.

Việt Nam kêu gọi sớm chấm dứt các hoạt động quân sự, tìm kiếm giải pháp hòa bình cho Li-bi

Về phản ứng của Việt Nam trước những diễn biến mới hiện nay ở Li-bi, ngày 20-3, Người Phát ngôn Bộ Ngoại giao Việt Nam Nguyễn Phương Nga nói:

'Việt Nam lo ngại sâu sắc trước sự gia tăng căng thẳng và những hành động quân sự mới đây tại Li-bi với nhiều hệ lụy đối với đời sống của người dân Li-bi và hòa bình, ổn định ở khu vực. Việt Nam kêu gọi các bên kiềm chế, sớm chấm dứt các hoạt động quân sự, tích cực thúc đẩy đối thoại, tìm kiếm giải pháp hòa bình, phù hợp với Hiến chương LHQ và các nguyên tắc cơ bản của luật pháp quốc tế, tôn trọng độc lập, chủ quyền của các quốc gia'.

Oanh tạc đại bản doanh của Gaddafi

Đợt pháo kích của liên quân đã phá đổ tòa nhà được cho là trung tâm điều hành của Đại tá Gaddafi tại Tripoli.

Các nhà báo được dẫn đi thăm quan tòa nhà đổ nát, nhưng không rõ có xảy ra thương vong gì hay không.

Trong khi đó, liên quân Anh - Pháp - Mỹ tiếp tục tấn công nhằm tăng cường hiệu lực lệnh ngừng bắn trên bầu trời Libya.

Đại tá Gaddafi cũng đang phải đương đầu với đợt nổi dậy bắt đầu từ tháng trước.

Quan chức Hoa Kỳ cho hay bản thân ông Gaddafi không phải là mục tiêu oanh tạc, mà liên quân nhằm vào quân lính của ông và hệ thống phòng không.

Tối Chủ nhật, pháo phòng không lóe sáng trên trời Tripoli và có một vài vụ nổ. Phóng viên BBC chứng kiến cảnh một cột khói dâng lên từ phía Bab al-Aziziya, nơi có doanh trại quân đội và trụ sở của Đại tá Gaddafi.

Các nhà báo phương Tây được mời tới tòa nhà bị bắn phá và một quan chức từ liên quân nói cuộc oanh tạc này đã tiêu diệt đài chỉ huy cùng "khả năng kiểm soát" của Gaddafi.

Trước đó, tại Lầu Năm góc, Phó Đô đốc William Gortney tuyên bố rằng chiến dịch quân sự, bắt đầu từ thứ Bảy tuần trước, tỏ ra "rất hiệu quả trong việc hạn chế khả năng phòng không" của chính quyền Libya.

Ông Gortney cũng nói liên quân còn pháo kích vào các cánh quân bộ binh đang tiến về phía các vị trí của quân nổi dậy.

Một quan chức Hoa Kỳ khác thì tỏ ra hoài nghi về tuyên bố của chính quyền Libya, rằng quân đội của họ đang thực hiện lệnh ngừng bắn với phe nổi dậy.

Cố vấn an ninh quốc gia của Tổng thống Barack Obama Tom Donilon nói điều này "không chính xác" và lệnh ngừng bắn "bị vi phạm ngay lập tức".

Chiến sự ở Benghazi

Phóng viên BBC Allan Little có mặt tại Tripoli nói lính của Gaddafi đã tìm cách vào Benghazi và đang hoạt động gần Misrata.

Một người phát ngôn của phe nổi dậy tại Misrata thì nói với BBC rằng quân của Đại tá Gaddafi đã tiếp tục tấn công mạnh trong ngày Chủ nhật.

Cuộc oanh tạc của liên quân bắt đầu vào chiều thứ Bảy, khi chiến đấu cơ của Pháp bắn vào các mục tiêu ở miền đông đất nước.

Ông Gates nói Mỹ sẽ không đóng "vai trò chủ đạo"

Tiếp theo đó, hơn 100 hỏa tiễn được bắn lên từ các tàu chiến và tàu ngầm của Anh quốc và Hoa Kỳ.

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert Gates nói rằng tuy Hoa Kỳ sẽ tiếp tục tham gia chiến dịch quân sự chống lại quân đội Gaddafi, nước này "sẽ không đóng vai trò chủ đạo".

Ông Gates nói: "Tôi nghĩ có sự nhạy cảm trong vấn đề Liên đoàn Ả rập hoạt động dưới danh nghĩa của Nato."

"Bởi vậy câu hỏi bây giờ là liệu có cách nào để có thể kết hợp được sự điều hành của Nato mà không mang danh nghĩa Nato cũng như không mang cờ Nato hay không."

Bộ trưởng Gates cũng nói một sự chia cắt Libya sẽ dẫn tới bất ổn.

Trong khi đó, tình trạng giao tranh ác liệt và các vụ nổ lẻ tẻ kèm theo đã xảy ra trên đường phố Benghazi, nơi phe nổi dậy giành kiểm soát.

Cũng có thông tin chưa kiểm chứng nói quân của Gaddafi đã nổ súng từ xe hơi trong lòng thành phố.

Một nhân chứng cho hay tuy Benghazi chưa hoàn toàn an toàn nhưng Chủ nhật đã đỡ hơn hôm thứ Bảy.

Mỹ thôi chỉ huy, Libya tuyên bố ngưng bắn

21/03/2011 10:31

Liên đoàn Ả Rập chỉ trích liên quân

(TNO) Ngày 20.3, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Robert Gates tuyên bố trong vài ngày tới, Mỹ sẽ chuyển giao vai trò lãnh đạo chiến dịch quân sự ở Libya cho đồng minh Anh - Pháp hoặc cho NATO.

Chiến sự vẫn ác liệt

Tuy nhiên, Bộ trưởng Gates khẳng định Mỹ sẽ tiếp tục tham gia vào chiến dịch quân sự chống lại lực lượng của ông Muammar Gaddafi, nhà lãnh đạo hơn 40 năm ở Libya.

Binh lính của ông Gaddafi nằm chết trên con đường vào Benghazi - Ảnh: AFP

Trong một diễn biến khác, đến tận đêm khuya hôm qua, 20.3, những tiếng súng đinh tai, những tiếng nổ long trời lở đất vẫn vang lên ở con đường dẫn vào Benghazi, thành lũy quan trọng nhất của lực lượng nổi dậy chống Gaddafi.

Chặn bước tiến quân của lực lượng trung thành với ông Gaddafi vào Benghazi là một trong những ưu tiên hàng đầu của liên quân ngay từ khi chiến dịch mang tên Bình minh Odyssey được khai hỏa cách đây 2 ngày. Phía liên quân đã đưa ra nhiều bằng chứng về sự thành công của mục tiêu này, với những đoàn xe quân sự của ông Gaddafi bốc cháy nằm la liệt ngay trên con đường chính dẫn vào thành phố.

Tuy nhiên, đến đêm hôm qua, các cuộc dội bom từ trên cao vẫn phải tiếp tục ở đây, chứng tỏ liên quân vẫn chưa thực sự chặn được bước tiến của Gaddafi.

Hãng tin Reuters dẫn lời các cư dân thành phố bày tỏ lo ngại rằng quân đội Gaddafi vẫn có thể tiến vào thành phố, trà trộn vào thường dân. Đến lúc đó, việc tiêu diệt lực lượng này sẽ cực kỳ khó khăn.

Còn ở Misrata, thành phố cuối cùng của lực lượng nổi dậy ở khu vực phía tây Libya, chiến sự đang diễn ra rất ác liệt.

Abdelbasset, một phát ngôn viên của quân nổi dậy ở Misrata nói với Reuters: “Các cuộc giao tranh đang diễn ra giữa lực lượng nổi dậy và quân đội của Gaddafi. Xe tăng của họ (Gaddafi) đang ở trung tâm Misrata… Có rất nhiều người chết. Chúng tôi không thể đếm”.

Thủ đô Tripoli tối qua lại tiếp tục có nhiều tiếng nổ lớn. Hãng truyền thông BBC đưa tin ít nhất một khu vực tại Bab al-Aziziya, nơi ông Gaddafi đặt tổng hành dinh quân sự và cũng là nơi đặt dinh thự của ông đã bị hư hại.

Nhiều nguồn tin cho biết một tòa nhà đã bị sập. Theo AFP, đó là nơi đặt văn phòng của khu vực hành chính. Trong khi đó, hãng truyền thông BBC thì dẫn lời quan chức một nước trong liên quân nói rằng đó là nơi đặt sở chỉ huy của ông Gaddafi.

Tòa nhà này đã đổ sập sau khi trúng tên lửa của liên quân.

Những mảnh vỡ từ tên lửa và tòa nhà bị sập ở Bab al-Aziziya - Ảnh: AFP

Một quân chức quân sự cao cấp của Mỹ nói rằng các cuộc không kích Libya sẽ vẫn được tiếp tục: “Chiến dịch quân sự đang diễn ra. Tôi hoàn toàn cho rằng sẽ có thêm nhiều đợt không kích nữa”.

Nước Ả Rập đầu tiên trực tiếp tham chiến

Hôm qua, Qatar đã đưa 4 máy bay chiến đấu vào tham gia lực lượng liên quân, theo như thông báo từ phía Anh và Mỹ.

Động thái này biến Qatar trở thành nước Ả Rập đầu tiên trực tiếp tham gia vào chiến dịch quân sự ở Libya.

Tối 20.3, sau khi nhà lãnh đạo Gaddafi thề sẽ trả đũa phương Tây, sẽ tiến hành chiến tranh lâu dài, phát ngôn viên lực lượng vũ trang Libya lại công bố một lệnh ngừng bắn: “Lực lượng vũ trang Libya đã ra lệnh cho tất cả các đơn vị quân đội duy trì một lệnh ngừng bắn ngay lập tức từ lúc 9 giờ tối nay (tức 2 giờ sáng 21.3 theo giờ VN)”. Cả trước và sau khi tuyên bố này được đưa ra, tiếng súng vẫn nổ khắp Tripoli. Không có dấu hiệu nào cho thấy quân đội của ông Gaddafi ngưng bắn cũng như phương Tây tạm ngưng không kích.

Phó đô đốc Mỹ William Gortney tuyên bố rằng nhiều nước Ả Rập khác cũng đang chuẩn bị để tham gia chiến dịch. Theo lời ông Gortney thì từng nước sẽ tự thông báo quyết định của mình vào thời điểm thích hợp.

Trong khi đó, tàu sân bay Charles de Gaulle của Pháp, mang theo khoảng 20 máy bay chiến đấu và trực thăng, 2 máy bay do thám cùng 2.600 binh lính, đã rời khỏi cảng Toulon ở Địa Trung Hải để đến Libya.

Đan Mạch và Na Uy mỗi nước cũng đã gởi 6 máy bay tham gia chiến dịch.

Tây Ban Nha thì đã gởi ít nhất 3 máy bay chiến đấu cộng với 1 máy bay tiếp liệu.

Ý cho biết các máy bay chiến đấu của mình cũng đã sẵn sàng để được triển khai.

Liên đoàn Ả Rập nghi ngại

“Những gì đang xảy ra ở Libya khác với mục đích của việc áp đặt một vùng cấm bay. Chúng tôi muốn bảo vệ thường dân chứ không phải là những cuộc dội bom vào thêm nhiều thường dân nữa” - Thông tấn xã Ai Cập đã dẫn lời Tổng thư ký Liên đoàn Ả Rập (AL), tướng Amr Moussa phát biểu như trên.

Pháp dùng máy bay chiến đấu Rafale trong chiến dịch tại Libya- Ảnh: AFP

Ông Moussa cũng kêu gọi nhóm họp khẩn cấp 22 quốc gia thuộc AL để thảo luận tình hình Libya. Ông yêu cầu phải có một báo cáo cụ thể về các cuộc ném bom của liên quân mà ông cho rằng “đã dẫn đến cái chết và bị thương của nhiều thường dân Libya”.

Cho tới nay, chính quyền Libya tuyên bố đã có ít nhất 64 thường dân thiệt mạng bởi các cuộc ném bom của liên quân trong 2 ngày đầu của cuộc tấn công.

Được biết, chính sự hậu thuẫn của các nước Ả Rập về việc áp đặt vùng cấm bay ở Libya là tiền đề cực kỳ quan trọng có thể dẫn đến nghị quyết vừa qua của Liên Hiệp Quốc, vốn cho phép can thiệp quân sự ở Libya.

Đây là cuộc can thiệp quân sự với quy mô lớn nhất vào một quốc gia Ả Rập kể từ cuộc tấn công Iraq hồi năm 2003. Nhiều nhà phân tích chính trị đồng ý rằng không có sự hậu thuẫn của thế giới Ả Rập, chiến dịch quân sự sẽ trở nên khó khăn hơn nhiều, nhất là trong bối cảnh phần cuối của nó đến nay vẫn là một kết thúc mở, không chắc chắn.

Đoan Nhật

Tình báo phương Tây lo ngại vũ khí hóa học của Libya

(TNO) Các vệ tinh do thám của phương Tây đang theo dõi sát sao một nhà kho nhỏ tại một địa điểm hẻo lánh ở sa mạc Libya sau các vụ không kích của Mỹ và châu Âu, theo tường thuật của tờ Washington Post.

Tờ báo ở Mỹ nói chính phủ Libya trữ khoảng 10 tấn khí mù tạt trong khoảng nửa tá thùng chứa trong nhà kho ở phía nam thành phố Sirte. Giới chức phương Tây lo ngại nhà lãnh đạo Libya có thể sử dụng chất độc này để giết một lượng lớn người dân, đặc biệt là tại thành phố Benzaghi, theo tờ báo.

Cách đây một tuần, cựu đại sứ của Libya ở Liên Hiệp Quốc Abdurrahman Mohamed Shalgham, người từ bỏ chính phủ Libya vào tháng trước, đã nói “Tôi dự kiến rằng ông ta sẽ tấn công Benzaghi bằng vũ khí hóa học nếu cuộc chiến rốt cuộc xảy ra ở đó".

Quân chính phủ Libya tại đại bản doanh Bab al-Aziziyah của Đại tá Gaddafi hôm 19.3 - Ảnh: Reuters

Theo tờ Washington Post, vẫn chưa có chuyển động nào xảy ra tại khu vực này và việc tổ chức một cuộc tấn công bằng vũ khí hóa học cũng không dễ dàng thực hiện.

Tuy nhiên, vì mức độ nguy hiểm của kho vũ khí, một quan chức Mỹ giấu tên tiết lộ giới chức phương Tây đã thảo ra kế hoạch quân sự dự phòng để hủy diệt nó nếu cần thiết.

Các loại vũ khí liên quân tung vào Libya

Hầu hết tinh hoa vũ khí cho một chiến dịch không kích đã được liên quân huy động để đánh đòn phủ đầu Libya, mở đường cho vùng cấm bay tại đây, như tên lửa hành trình Tomahawk và máy bay chiến lược B-2.

Chiến dịch không kích nhằm vào quân đội của đại tá Muammar Gadhafi tại Libya mang tên Bình minh Odyssee diễn ra từ đêm 19/3 là cơ hội để Anh, Pháp và Mỹ cùng các đồng minh trình diễn sức mạnh của những loại vũ khí chiến lược, thuộc các binh chủng không quân và hải quân.

Tên lửa

Át chủ bài trong lực lượng tên lửa sử dụng trong chiến dịch vẫn là tên lửa hành trình Tomahawk, giống như trong cuộc chiến Iraq và Kosovo trước đây. Đây thường là lựa chọn đầu tiên trong những hành động quân sự như thế này, vì không gây ra rủi ro cho phi công như khi dùng máy bay chiến đấu, trong khi chúng được trang bị hệ thống định vị tối tân nên có độ chính xác cao.

Một quả Tomahawk đang được bắn từ khu trục hạm USS Stout của Mỹ tới mục tiêu trên đất Libya đêm 19/3. Ảnh: AFP

Đợt đầu, Mỹ và Anh bắn 112 quả Tomahawk vào hơn 20 hệ thống radar, trung tâm liên lạc và tên lửa đất đối không SA-5 của Libya trong đêm 19/3 và rạng ngày 20/3. Chúng được bắn từ 5 chiến hạm Mỹ gồm hai khu trục hạm USS Stout, USS Barry và 3 tàu ngầm USS Providence, USS Scranton, USS Florida và một tàu ngầm lớp Trafalgar của Anh.

Sau khi được bắn từ Địa Trung Hải, mất khoảng một tiếng để các quả Tomahawk bay tới mục tiêu trên đất Libya. Loại tên lửa tầm xa nổi tiếng của Mỹ này mang đầu đạn thông thường nặng 450 kg, dù thiết kế ban đầu của nó là mang đầu đạn hạt nhân. Mỗi quả Tomahawk dài 6,25 mét, đường kính 0,52 mét và nặng 1.300 kg. Tên lửa này bay với tốc độ 880 km/h, đạt tầm bay khoảng 1.600 km.

Loại thứ hai được sử dụng cũng là hỏa tiễn hành trình mang tên Storm Shadow, trang bị trên những chiến đấu cơ cường kích mặt đất Tornado GR4 của không quân Anh. Loại tên lửa tầm xa không đối đất này được thiết kế chuyên tấn công các mục tiêu đối phương được bảo vệ chặt chẽ.

Storm Shadow do tập đoàn MBDA của châu Âu chế tạo chuyên gắn trên máy bay, nặng hơn 1 tấn mỗi quả, dài 5 mét và có thể bắn trúng mục tiêu từ khoảng cách phóng 250 km. Loại hỏa tiễn này được không quân Anh sử dụng lần đầu tiên trong cuộc chiến tranh Irag năm 2003.

Storm Shadow được lập trình chi tiết về mục tiêu trước khi phóng đi và sau đó nó sử dụng hệ thống định vị tích hợp để đi chính xác tới mục tiêu đã định. Tên lửa này được thiết kế tấn công mục tiêu cố định là các trung tâm chỉ huy kiên cố, nhờ khả năng xuyên sâu các kết cấu bê tông cốt thép.

Máy bay chiến đấu

Trong số máy bay liên quân huy động đánh Libya lần này nổi bật có 3 chiếc phi cơ ném bom tàng hình chiến lược B-2 Spirit của Mỹ, mang theo khối lượng lớn bom thông minh. Mỗi chiếc máy bay này có trị giá hơn một tỷ USD và hiện Mỹ chỉ có vẻn vẹn 20 chiếc đang phục vụ trong quân đội.

B-2 Spirit do hãng Northrop Grumman chế tạo với khả năng thâm nhập sâu vào khu vực có hệ thống phòng không dày đặc, được thiết kế mang cả vũ khí hạt nhân lẫn thông thường. Máy bay đắt giá nhất của quân đội Mỹ này lần đầu được sử dụng khi ném bom Serbia trong cuộc chiến Kosovo năm 1999 và sau đó xuất hiện trên chiến trường Iraq và Afghanistan.

Chiếc máy bay ném bom hạng nặng B-2 thiết kế hình tam giác rất lạ mắt, có khả năng bay liên tục trong nhiều giờ. Cũng như chiến dịch tại Afghanistan, lần này những chiếc B-2 của Mỹ cất cánh từ căn cứ không quân Whiteman ở bang Missouri đi không kích Libya và quay về trong hơn 30 giờ liên tục sau nhiều lần được tiếp dầu trên không.

Một trong ba chiếc "hàng khủng" B-2 Spirit của Mỹ trở về căn cứ sau chuyến bay tới Libya ném bom. Ảnh: AFP

Bên cạnh đó là hai dòng máy bay chiến đấu quen thuộc của không quân Mỹ là F-15 và F-16. Hải quân Mỹ cũng sử dụng những chiếc phản lực cơ của họ tham gia chiến dịch như AV-8B Harrier, loại máy bay phản lực có khả năng cất hạ cánh thẳng đứng từ tàu tấn công đổ bộ hạng nặng USS Kearsarge ở Địa Trung Hải.

Không quân Pháp sử dụng 8 chiếc phản lực cơ Dassault Rafale và 4 chiếc Mirage 2000 tham gia mở màn chiến dịch đánh Libya, gần khu vực do lực lượng nổi dậy kiểm soát ở Benghazi. Trong số này, Dassault Rafale là máy bay chiến đấu đa nhiệm hai động cơ cất cánh từ tàu sân bay Charles de Gaulle, có thể vừa làm nhiệm vụ phòng không, vừa tấn công cường kích mặt đất lẫn do thám.

Trang bị vũ khí trên Dassault Rafale có các loại tên lửa không đối đất phổ biến như Apache và Exocet, cùng tên lửa không đối không và không đối hạm. Loại máy bay này của Pháp còn tích hợp hệ thống điện tử tinh vi mang tên Spectra, có thể phát hiện và theo dõi 8 mục tiêu cùng lúc. Trong khi đó, chiến đấu cơ Mirage 2000 cũng là loại đa nhiệm nhưng trang bị thấp hơn Dassault Rafale.

Không quân Anh thì sử dụng những chiếc Typhoon và Tornado gắn tên lửa hành trình Storm Shadow. Các chiến đấu cơ Anh bay tổng cộng 4.800 km từ các căn cứ ở miền đông nước này đi đánh Libya và quay lại. London cho biết đây là điệp vụ không kích có tầm xa nhất đối với không quân hoàng gia Anh kể từ cuộc chiến Falklands với Argentina năm 1982. Chúng được tiếp dầu 4 lần trên không trong suốt đợt không kích Libya mất 8 tiếng bay cả đi lẫn về.

Chiến đấu cơ Rafale của Pháp xuất kích đi đánh Libya. Ảnh: AFP

Đồng minh Canada đóng góp 6 chiếc CF-18 Hornet tới một căn cứ ở Italy cùng với 140 người. Đây là chiến đấu cơ đa nhiệm hàng đầu của không quân Canada, trang bị hệ thống radar phức tạp có thể theo dõi mục tiêu trong mọi điều kiện thời tiết, cả đêm lẫn ngày và trong khoảng cách xa.

Ngoài ra, Italy sử dụng 4 chiếc máy bay chiến đấu Tornado tham gia chiến dịch, bên cạnh việc cho phép máy bay các nước khác tập kết tại những căn cứ không quân của nước mình. Bỉ cũng góp sức bằng những chiếc F-16 cùng 200 phi công và nhân viên kỹ thuật đóng tại một căn cứ ở Hy Lạp.

Máy bay hỗ trợ

Hải quân Mỹ huy động các máy bay tác chiến điện tử EA-18G Growler và máy bay do thám P-3 và EP-3 phục vụ cho chiến dịch đánh Libya đợt đầu. Đặc biệt không thể thiếu máy bay do thám không người lái Global Hawk của Mỹ, được phái đi để chụp không ảnh hiện trường Libya nhằm đánh giá hiệu quả các đợt tấn công của máy bay và tên lửa.

Hai loại máy bay do thám chủ yếu của Anh là Nimrod R1 và Sentinel R1 cũng được tung vào Libya. Máy bay trinh sát Nimrod R1 được phát triển từ phiên bản máy bay tuần tra trên biển, trang bị hệ thống theo dõi để trinh sát và thu thập thông tin tình báo điện tử. Nimrod R1 có khả năng bay với tốc độ thấp trong một thời gian dài, giúp nó có thể "neo đậu" trên một khu vực nhất định để do thám.

Có chức năng tương tự "cỗ máy tình báo" Nimrod R1 là Sentinel R1, từng được sử dụng trong các chiến dịch tình báo tại Afghanistan. Máy bay do thám này được hoán chuyển từ loại máy bay vận tải Bombardier Global Express, được trang bị radar và hệ thống theo dõi có thể lần theo vị trí và xác định mục tiêu lực lượng đối phương trên mặt đất.

Ngoài ra, Pháp cũng điều một số máy bay do thám Awacs tham gia. Trong số các máy bay làm nhiệm vụ hỗ trợ cho chiến dịch của liên quân, không thể thiếu những chiếc tiếp dầu trên không Boeing 707.

Tàu chiến

Mỹ có 11 tàu hải quân tại Địa Trung Hải phục vụ cho chiến dịch tấn công Libya, gồm 3 chiếc tàu ngầm (USS Providence, USS Scranton và USS Florida), 2 tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường (USS Barry và USS Stout), 2 tàu tấn công đổ bộ (USS Kearsarge và USS Ponce) và tàu chỉ huy USS Mount Whitney.

Tàu ngầm USS Florida gắn tên lửa Tomahawk của Mỹ. Ảnh: AFP

Bên cạnh đó là 14 chiếc tàu của liên quân, gồm hai tàu khu trục của Anh là HMS Westminster và HMS Cumberland và mootj tàu ngầm lớp Trafalgar mang tên lửa hành trình Tomahawk đậu ngoài khơi Libya. Còn Pháp đưa tàu sân bay Charles de Gaulle cùng hàng chục máy bay chiến đấu Dassault Rafale trên đó tham gia chiến dịch.

Đình Nguyễn

Quyết định tấn công Libya diễn ra như thế nào

Dưới góc độ ngoại giao, chiến dịch chống lãnh đạo Libya từ khâu bàn thảo đến khi chiếc máy bay đầu tiên xuất kích tấn công lực lượng thân Gadhafi đã diễn ra trong thời gian nhanh khác thường.

Việc Pháp, Anh và Mỹ đồng loạt tấn công Libya bằng cả đường không và đường biển đêm 19/3 không phải là hành động nhận được sự nhất trí hoàn toàn, dù các nước Ảrập và cả Liên Hợp Quốc đã hậu thuẫn. Quyết định này diễn ra sau khi cộng đồng quốc tế bị cho là chậm trễ trong phản ứng trước biến cố tại Tunisia và Ai Cập hồi tháng 1 và tháng 2.

Chiến đấu cơ Mirage 2000 của Pháp trên đường đi không kích Libya. Ảnh: AFP

Khi làn sóng biểu tình lan tới Libya với việc quân đội bắn thẳng vào người biểu tình, giới lãnh đạo phương Tây và các nhà ngoại giao mới tỏ ra ít lãng phí thời gian hơn trong việc tìm tiếng nói chung. Ngày 26/2, Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc phê chuẩn nghị quyết trừng phạt chính quyền Gadhafi chỉ sau hai ngày bàn thảo, trong bối cảnh phe nổi dậy đang đối đầu ác liệt với quân đội chính phủ Libya.

Hai tuần sau, Pháp có động thái ngoại giao gây bất ngờ vào ngày 10/3, khi chính thức công nhận chính quyền lâm thời của phe nổi dậy lập ra tại phía đông Libya. Paris coi chính quyền tự xưng này là “đại diện hợp pháp cho nhân dân Libya”. Chỉ một ngày sau, đến lượt 27 nước trong khối EU đưa ra động thái hậu thuẫn tương tự với lực lượng chống đại tá Gadhafi.

Phản ứng của Liên đoàn Ảrập đối với vấn đề Libya cũng có những sắc thái khác thường. Họ thường phản đối gay gắt việc can thiệp từ bên ngoài vào một nước Ảrập và Hồi giáo có chủ quyền, nhưng lần này họ nhanh chóng ủng hộ vùng cấm bay tại Libya. Giới phân tích cho rằng, Liên đoàn Ảrập hy vọng việc hậu thuẫn vùng cấm bay sẽ giúp tiếng nói của họ có trọng lượng hơn với phương Tây trong các kế hoạch quân sự.

Ngày 12/3, khi lực lượng ủng hộ Gadhafi có dấu hiệu phản đòn phe nổi dậy một cách uy lực, 22 thành viên Liên đoàn Ảrập kêu gọi Liên Hợp Quốc lập vùng cấm bay tại Libya. Đây là sự kiện đặc biệt quan trọng, nhất là với Mỹ trong chính sách với Libya. Nếu không có sự ủng hộ của thế giới Ảrập, bất cứ sự can thiệp quân sự nào vào Libya cũng đều có nguy cơ bị coi là cuộc xâm lăng của phương Tây.

Anh và Pháp là hai nước thảo ra nghị quyết mới của Hội đồng Bảo an cứng rắn hơn với chế độ Gadhafi, trong đó trọng tâm là lập vùng cấm bay tại Libya để ngăn quân chính phủ bắn giết người dân. Mỹ ban đầu lưỡng lự vì cho rằng lệnh cấm bay là chưa đủ. Quan điểm này của Washington đã mở đường cho dự thảo nghị quyết mới cho phép “thực hiện tất cả biện pháp cần thiết” để bảo vệ thường dân Libya.

Sau đó nghị quyết về tấn công quân đội Gadhafi “bằng mọi cách” được Hội đồng Bảo an phê chuẩn ngày 17/3. Ngay hôm sau, Anh, Mỹ và Pháp cùng gửi một tối hậu thư cho đại tá Gadhafi yêu cầu ông ngừng bắn ngay lập tức nếu không sẽ “ăn đòn”. Từ đây, một hành động quân sự từ bên ngoài nhằm vào Libya, một quốc gia có chủ quyền, chỉ còn là vấn đề thời gian.

Ban đầu chính quyền Libya cũng nhận thức rõ nguy cơ phải đối đầu với màn “đánh hội đồng” từ những nước có quân đội mạnh bậc nhất hành tinh, nên tuyên bố ngừng mọi chiến dịch quân sự ngay trong ngày 18/3 khi nhận tối hậu thư. Động thái này làm giảm nhiệt phần nào tình hình và nhiều người đã nghĩ ngòi nổ chiến tranh tại Libya được tháo ngòi vào phút chót.

Nhưng sang sáng 19/3, lực lượng thân Gadhafi nuốt lời về ngừng bắn khi mở các cuộc tấn công mới nhằm vào phe nổi dậy tại thành phố miền đông Benghazi. Động thái này không khác gì “gọi đòn”, vì ngay lập tức các máy bay chiến đấu cùng chiến hạm Anh, Mỹ, Pháp, Đan Mạch và Canada đổ về khu vực Địa Trung Hải gần Libya, chờ lệnh xuất kích bất cứ lúc nào.

Ngay trưa ngày 19/3, Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy triệu tập gấp 22 nhà lãnh đạo quốc tế tới Paris họp thượng đỉnh bất thường bàn vấn đề Libya. Trong số này có Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Ban Ki-moon, Thủ tướng Anh David Cameron, Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton, Tổng thư ký Liên đoàn Ảrập Amr Moussa cùng nhiều lãnh đạo châu Âu và Ảrập khác.

Sau bữa trưa, Tổng thống Sarkozy tuyên bố các nhà lãnh đạo đồng ý không kích Libya và cho biết các máy bay Pháp đã xuất kích. Chỉ 90 phút sau, Pháp thông báo vụ tấn công đầu tiên tại Libya nhằm vào một xe tăng gần Benghazi. Sự kiện này đánh dấu mở màn chiến dịch liên quân không kích Libya, diễn ra ác liệt nhất vào đêm 19/3 khi chiến hạm Mỹ và Anh rót hơn 110 quả tên lửa Tomahawk, tiêu diệt 20 cơ sở phòng không của Gadhafi.

Việc Pháp chứ không phải Mỹ hay Anh phát động tấn công Libya cũng cho thấy sự thay đổi hoàn toàn về quan điểm quân sự không chỉ của riêng Paris. Nước này từng nổi tiếng với thái độ phản đối cuộc đánh chiếm của liên quân do Mỹ đứng đầu tại Iraq năm 2003. Khi đó Anh cũng buộc phải rút lại dự thảo nghị quyết của Liên Hợp Quốc về việc sử dụng vũ lực chống Saddam Hussein. Mỹ sau đó đã phải lập liên quân đánh Iraq mà không có sự ủng hộ của Hội đồng Bảo an.

Lần này, Liên Hợp Quốc không những bật đèn xanh cho can thiệp quân sự vào Libya, mà Tổng thư ký Ban Ki-moon còn nhiệt tình tham dự hội nghị thượng đỉnh bất thường tại Paris bàn chuyện đánh Gadhafi. Sau đó ông Ban còn ca ngợi cuộc họp khẩn cấp này là một thành công. “Không bao giờ là muộn khi thực hiện một chiến dịch như thế này. Các nước Ảrập, châu Âu và Mỹ đều nói chúng một tiếng nói”, AP dẫn lời ông Ban Ki-moon.

Như vậy gần như tất cả đều chống lại chế độ Gadhafi tại Libya, dù một số nước như Nga và Trung Quốc chỉ trích hành động quân sự vào nước này, nhưng chỉ ở mức “lấy làm tiếc”. Đồng minh thân cận và lâu dài với ông là Tổng thống Venezuela Hugo Chavez cũng không làm được gì hơn ngoài việc lên án chiến dịch và cáo buộc Mỹ “đang muốn chiếm nguồn dầu mỏ của Libya”.

Đình Nguyễn