Các loại vũ khí liên quân tung vào Libya

Hầu hết tinh hoa vũ khí cho một chiến dịch không kích đã được liên quân huy động để đánh đòn phủ đầu Libya, mở đường cho vùng cấm bay tại đây, như tên lửa hành trình Tomahawk và máy bay chiến lược B-2.

Chiến dịch không kích nhằm vào quân đội của đại tá Muammar Gadhafi tại Libya mang tên Bình minh Odyssee diễn ra từ đêm 19/3 là cơ hội để Anh, Pháp và Mỹ cùng các đồng minh trình diễn sức mạnh của những loại vũ khí chiến lược, thuộc các binh chủng không quân và hải quân.

Tên lửa

Át chủ bài trong lực lượng tên lửa sử dụng trong chiến dịch vẫn là tên lửa hành trình Tomahawk, giống như trong cuộc chiến Iraq và Kosovo trước đây. Đây thường là lựa chọn đầu tiên trong những hành động quân sự như thế này, vì không gây ra rủi ro cho phi công như khi dùng máy bay chiến đấu, trong khi chúng được trang bị hệ thống định vị tối tân nên có độ chính xác cao.

Một quả Tomahawk đang được bắn từ khu trục hạm USS Stout của Mỹ tới mục tiêu trên đất Libya đêm 19/3. Ảnh: AFP

Đợt đầu, Mỹ và Anh bắn 112 quả Tomahawk vào hơn 20 hệ thống radar, trung tâm liên lạc và tên lửa đất đối không SA-5 của Libya trong đêm 19/3 và rạng ngày 20/3. Chúng được bắn từ 5 chiến hạm Mỹ gồm hai khu trục hạm USS Stout, USS Barry và 3 tàu ngầm USS Providence, USS Scranton, USS Florida và một tàu ngầm lớp Trafalgar của Anh.

Sau khi được bắn từ Địa Trung Hải, mất khoảng một tiếng để các quả Tomahawk bay tới mục tiêu trên đất Libya. Loại tên lửa tầm xa nổi tiếng của Mỹ này mang đầu đạn thông thường nặng 450 kg, dù thiết kế ban đầu của nó là mang đầu đạn hạt nhân. Mỗi quả Tomahawk dài 6,25 mét, đường kính 0,52 mét và nặng 1.300 kg. Tên lửa này bay với tốc độ 880 km/h, đạt tầm bay khoảng 1.600 km.

Loại thứ hai được sử dụng cũng là hỏa tiễn hành trình mang tên Storm Shadow, trang bị trên những chiến đấu cơ cường kích mặt đất Tornado GR4 của không quân Anh. Loại tên lửa tầm xa không đối đất này được thiết kế chuyên tấn công các mục tiêu đối phương được bảo vệ chặt chẽ.

Storm Shadow do tập đoàn MBDA của châu Âu chế tạo chuyên gắn trên máy bay, nặng hơn 1 tấn mỗi quả, dài 5 mét và có thể bắn trúng mục tiêu từ khoảng cách phóng 250 km. Loại hỏa tiễn này được không quân Anh sử dụng lần đầu tiên trong cuộc chiến tranh Irag năm 2003.

Storm Shadow được lập trình chi tiết về mục tiêu trước khi phóng đi và sau đó nó sử dụng hệ thống định vị tích hợp để đi chính xác tới mục tiêu đã định. Tên lửa này được thiết kế tấn công mục tiêu cố định là các trung tâm chỉ huy kiên cố, nhờ khả năng xuyên sâu các kết cấu bê tông cốt thép.

Máy bay chiến đấu

Trong số máy bay liên quân huy động đánh Libya lần này nổi bật có 3 chiếc phi cơ ném bom tàng hình chiến lược B-2 Spirit của Mỹ, mang theo khối lượng lớn bom thông minh. Mỗi chiếc máy bay này có trị giá hơn một tỷ USD và hiện Mỹ chỉ có vẻn vẹn 20 chiếc đang phục vụ trong quân đội.

B-2 Spirit do hãng Northrop Grumman chế tạo với khả năng thâm nhập sâu vào khu vực có hệ thống phòng không dày đặc, được thiết kế mang cả vũ khí hạt nhân lẫn thông thường. Máy bay đắt giá nhất của quân đội Mỹ này lần đầu được sử dụng khi ném bom Serbia trong cuộc chiến Kosovo năm 1999 và sau đó xuất hiện trên chiến trường Iraq và Afghanistan.

Chiếc máy bay ném bom hạng nặng B-2 thiết kế hình tam giác rất lạ mắt, có khả năng bay liên tục trong nhiều giờ. Cũng như chiến dịch tại Afghanistan, lần này những chiếc B-2 của Mỹ cất cánh từ căn cứ không quân Whiteman ở bang Missouri đi không kích Libya và quay về trong hơn 30 giờ liên tục sau nhiều lần được tiếp dầu trên không.

Một trong ba chiếc "hàng khủng" B-2 Spirit của Mỹ trở về căn cứ sau chuyến bay tới Libya ném bom. Ảnh: AFP

Bên cạnh đó là hai dòng máy bay chiến đấu quen thuộc của không quân Mỹ là F-15 và F-16. Hải quân Mỹ cũng sử dụng những chiếc phản lực cơ của họ tham gia chiến dịch như AV-8B Harrier, loại máy bay phản lực có khả năng cất hạ cánh thẳng đứng từ tàu tấn công đổ bộ hạng nặng USS Kearsarge ở Địa Trung Hải.

Không quân Pháp sử dụng 8 chiếc phản lực cơ Dassault Rafale và 4 chiếc Mirage 2000 tham gia mở màn chiến dịch đánh Libya, gần khu vực do lực lượng nổi dậy kiểm soát ở Benghazi. Trong số này, Dassault Rafale là máy bay chiến đấu đa nhiệm hai động cơ cất cánh từ tàu sân bay Charles de Gaulle, có thể vừa làm nhiệm vụ phòng không, vừa tấn công cường kích mặt đất lẫn do thám.

Trang bị vũ khí trên Dassault Rafale có các loại tên lửa không đối đất phổ biến như Apache và Exocet, cùng tên lửa không đối không và không đối hạm. Loại máy bay này của Pháp còn tích hợp hệ thống điện tử tinh vi mang tên Spectra, có thể phát hiện và theo dõi 8 mục tiêu cùng lúc. Trong khi đó, chiến đấu cơ Mirage 2000 cũng là loại đa nhiệm nhưng trang bị thấp hơn Dassault Rafale.

Không quân Anh thì sử dụng những chiếc Typhoon và Tornado gắn tên lửa hành trình Storm Shadow. Các chiến đấu cơ Anh bay tổng cộng 4.800 km từ các căn cứ ở miền đông nước này đi đánh Libya và quay lại. London cho biết đây là điệp vụ không kích có tầm xa nhất đối với không quân hoàng gia Anh kể từ cuộc chiến Falklands với Argentina năm 1982. Chúng được tiếp dầu 4 lần trên không trong suốt đợt không kích Libya mất 8 tiếng bay cả đi lẫn về.

Chiến đấu cơ Rafale của Pháp xuất kích đi đánh Libya. Ảnh: AFP

Đồng minh Canada đóng góp 6 chiếc CF-18 Hornet tới một căn cứ ở Italy cùng với 140 người. Đây là chiến đấu cơ đa nhiệm hàng đầu của không quân Canada, trang bị hệ thống radar phức tạp có thể theo dõi mục tiêu trong mọi điều kiện thời tiết, cả đêm lẫn ngày và trong khoảng cách xa.

Ngoài ra, Italy sử dụng 4 chiếc máy bay chiến đấu Tornado tham gia chiến dịch, bên cạnh việc cho phép máy bay các nước khác tập kết tại những căn cứ không quân của nước mình. Bỉ cũng góp sức bằng những chiếc F-16 cùng 200 phi công và nhân viên kỹ thuật đóng tại một căn cứ ở Hy Lạp.

Máy bay hỗ trợ

Hải quân Mỹ huy động các máy bay tác chiến điện tử EA-18G Growler và máy bay do thám P-3 và EP-3 phục vụ cho chiến dịch đánh Libya đợt đầu. Đặc biệt không thể thiếu máy bay do thám không người lái Global Hawk của Mỹ, được phái đi để chụp không ảnh hiện trường Libya nhằm đánh giá hiệu quả các đợt tấn công của máy bay và tên lửa.

Hai loại máy bay do thám chủ yếu của Anh là Nimrod R1 và Sentinel R1 cũng được tung vào Libya. Máy bay trinh sát Nimrod R1 được phát triển từ phiên bản máy bay tuần tra trên biển, trang bị hệ thống theo dõi để trinh sát và thu thập thông tin tình báo điện tử. Nimrod R1 có khả năng bay với tốc độ thấp trong một thời gian dài, giúp nó có thể "neo đậu" trên một khu vực nhất định để do thám.

Có chức năng tương tự "cỗ máy tình báo" Nimrod R1 là Sentinel R1, từng được sử dụng trong các chiến dịch tình báo tại Afghanistan. Máy bay do thám này được hoán chuyển từ loại máy bay vận tải Bombardier Global Express, được trang bị radar và hệ thống theo dõi có thể lần theo vị trí và xác định mục tiêu lực lượng đối phương trên mặt đất.

Ngoài ra, Pháp cũng điều một số máy bay do thám Awacs tham gia. Trong số các máy bay làm nhiệm vụ hỗ trợ cho chiến dịch của liên quân, không thể thiếu những chiếc tiếp dầu trên không Boeing 707.

Tàu chiến

Mỹ có 11 tàu hải quân tại Địa Trung Hải phục vụ cho chiến dịch tấn công Libya, gồm 3 chiếc tàu ngầm (USS Providence, USS Scranton và USS Florida), 2 tàu khu trục mang tên lửa dẫn đường (USS Barry và USS Stout), 2 tàu tấn công đổ bộ (USS Kearsarge và USS Ponce) và tàu chỉ huy USS Mount Whitney.

Tàu ngầm USS Florida gắn tên lửa Tomahawk của Mỹ. Ảnh: AFP

Bên cạnh đó là 14 chiếc tàu của liên quân, gồm hai tàu khu trục của Anh là HMS Westminster và HMS Cumberland và mootj tàu ngầm lớp Trafalgar mang tên lửa hành trình Tomahawk đậu ngoài khơi Libya. Còn Pháp đưa tàu sân bay Charles de Gaulle cùng hàng chục máy bay chiến đấu Dassault Rafale trên đó tham gia chiến dịch.

Đình Nguyễn

Quyết định tấn công Libya diễn ra như thế nào

Dưới góc độ ngoại giao, chiến dịch chống lãnh đạo Libya từ khâu bàn thảo đến khi chiếc máy bay đầu tiên xuất kích tấn công lực lượng thân Gadhafi đã diễn ra trong thời gian nhanh khác thường.

Việc Pháp, Anh và Mỹ đồng loạt tấn công Libya bằng cả đường không và đường biển đêm 19/3 không phải là hành động nhận được sự nhất trí hoàn toàn, dù các nước Ảrập và cả Liên Hợp Quốc đã hậu thuẫn. Quyết định này diễn ra sau khi cộng đồng quốc tế bị cho là chậm trễ trong phản ứng trước biến cố tại Tunisia và Ai Cập hồi tháng 1 và tháng 2.

Chiến đấu cơ Mirage 2000 của Pháp trên đường đi không kích Libya. Ảnh: AFP

Khi làn sóng biểu tình lan tới Libya với việc quân đội bắn thẳng vào người biểu tình, giới lãnh đạo phương Tây và các nhà ngoại giao mới tỏ ra ít lãng phí thời gian hơn trong việc tìm tiếng nói chung. Ngày 26/2, Hội đồng Bảo an Liên Hợp Quốc phê chuẩn nghị quyết trừng phạt chính quyền Gadhafi chỉ sau hai ngày bàn thảo, trong bối cảnh phe nổi dậy đang đối đầu ác liệt với quân đội chính phủ Libya.

Hai tuần sau, Pháp có động thái ngoại giao gây bất ngờ vào ngày 10/3, khi chính thức công nhận chính quyền lâm thời của phe nổi dậy lập ra tại phía đông Libya. Paris coi chính quyền tự xưng này là “đại diện hợp pháp cho nhân dân Libya”. Chỉ một ngày sau, đến lượt 27 nước trong khối EU đưa ra động thái hậu thuẫn tương tự với lực lượng chống đại tá Gadhafi.

Phản ứng của Liên đoàn Ảrập đối với vấn đề Libya cũng có những sắc thái khác thường. Họ thường phản đối gay gắt việc can thiệp từ bên ngoài vào một nước Ảrập và Hồi giáo có chủ quyền, nhưng lần này họ nhanh chóng ủng hộ vùng cấm bay tại Libya. Giới phân tích cho rằng, Liên đoàn Ảrập hy vọng việc hậu thuẫn vùng cấm bay sẽ giúp tiếng nói của họ có trọng lượng hơn với phương Tây trong các kế hoạch quân sự.

Ngày 12/3, khi lực lượng ủng hộ Gadhafi có dấu hiệu phản đòn phe nổi dậy một cách uy lực, 22 thành viên Liên đoàn Ảrập kêu gọi Liên Hợp Quốc lập vùng cấm bay tại Libya. Đây là sự kiện đặc biệt quan trọng, nhất là với Mỹ trong chính sách với Libya. Nếu không có sự ủng hộ của thế giới Ảrập, bất cứ sự can thiệp quân sự nào vào Libya cũng đều có nguy cơ bị coi là cuộc xâm lăng của phương Tây.

Anh và Pháp là hai nước thảo ra nghị quyết mới của Hội đồng Bảo an cứng rắn hơn với chế độ Gadhafi, trong đó trọng tâm là lập vùng cấm bay tại Libya để ngăn quân chính phủ bắn giết người dân. Mỹ ban đầu lưỡng lự vì cho rằng lệnh cấm bay là chưa đủ. Quan điểm này của Washington đã mở đường cho dự thảo nghị quyết mới cho phép “thực hiện tất cả biện pháp cần thiết” để bảo vệ thường dân Libya.

Sau đó nghị quyết về tấn công quân đội Gadhafi “bằng mọi cách” được Hội đồng Bảo an phê chuẩn ngày 17/3. Ngay hôm sau, Anh, Mỹ và Pháp cùng gửi một tối hậu thư cho đại tá Gadhafi yêu cầu ông ngừng bắn ngay lập tức nếu không sẽ “ăn đòn”. Từ đây, một hành động quân sự từ bên ngoài nhằm vào Libya, một quốc gia có chủ quyền, chỉ còn là vấn đề thời gian.

Ban đầu chính quyền Libya cũng nhận thức rõ nguy cơ phải đối đầu với màn “đánh hội đồng” từ những nước có quân đội mạnh bậc nhất hành tinh, nên tuyên bố ngừng mọi chiến dịch quân sự ngay trong ngày 18/3 khi nhận tối hậu thư. Động thái này làm giảm nhiệt phần nào tình hình và nhiều người đã nghĩ ngòi nổ chiến tranh tại Libya được tháo ngòi vào phút chót.

Nhưng sang sáng 19/3, lực lượng thân Gadhafi nuốt lời về ngừng bắn khi mở các cuộc tấn công mới nhằm vào phe nổi dậy tại thành phố miền đông Benghazi. Động thái này không khác gì “gọi đòn”, vì ngay lập tức các máy bay chiến đấu cùng chiến hạm Anh, Mỹ, Pháp, Đan Mạch và Canada đổ về khu vực Địa Trung Hải gần Libya, chờ lệnh xuất kích bất cứ lúc nào.

Ngay trưa ngày 19/3, Tổng thống Pháp Nicolas Sarkozy triệu tập gấp 22 nhà lãnh đạo quốc tế tới Paris họp thượng đỉnh bất thường bàn vấn đề Libya. Trong số này có Tổng thư ký Liên Hợp Quốc Ban Ki-moon, Thủ tướng Anh David Cameron, Ngoại trưởng Mỹ Hillary Clinton, Tổng thư ký Liên đoàn Ảrập Amr Moussa cùng nhiều lãnh đạo châu Âu và Ảrập khác.

Sau bữa trưa, Tổng thống Sarkozy tuyên bố các nhà lãnh đạo đồng ý không kích Libya và cho biết các máy bay Pháp đã xuất kích. Chỉ 90 phút sau, Pháp thông báo vụ tấn công đầu tiên tại Libya nhằm vào một xe tăng gần Benghazi. Sự kiện này đánh dấu mở màn chiến dịch liên quân không kích Libya, diễn ra ác liệt nhất vào đêm 19/3 khi chiến hạm Mỹ và Anh rót hơn 110 quả tên lửa Tomahawk, tiêu diệt 20 cơ sở phòng không của Gadhafi.

Việc Pháp chứ không phải Mỹ hay Anh phát động tấn công Libya cũng cho thấy sự thay đổi hoàn toàn về quan điểm quân sự không chỉ của riêng Paris. Nước này từng nổi tiếng với thái độ phản đối cuộc đánh chiếm của liên quân do Mỹ đứng đầu tại Iraq năm 2003. Khi đó Anh cũng buộc phải rút lại dự thảo nghị quyết của Liên Hợp Quốc về việc sử dụng vũ lực chống Saddam Hussein. Mỹ sau đó đã phải lập liên quân đánh Iraq mà không có sự ủng hộ của Hội đồng Bảo an.

Lần này, Liên Hợp Quốc không những bật đèn xanh cho can thiệp quân sự vào Libya, mà Tổng thư ký Ban Ki-moon còn nhiệt tình tham dự hội nghị thượng đỉnh bất thường tại Paris bàn chuyện đánh Gadhafi. Sau đó ông Ban còn ca ngợi cuộc họp khẩn cấp này là một thành công. “Không bao giờ là muộn khi thực hiện một chiến dịch như thế này. Các nước Ảrập, châu Âu và Mỹ đều nói chúng một tiếng nói”, AP dẫn lời ông Ban Ki-moon.

Như vậy gần như tất cả đều chống lại chế độ Gadhafi tại Libya, dù một số nước như Nga và Trung Quốc chỉ trích hành động quân sự vào nước này, nhưng chỉ ở mức “lấy làm tiếc”. Đồng minh thân cận và lâu dài với ông là Tổng thống Venezuela Hugo Chavez cũng không làm được gì hơn ngoài việc lên án chiến dịch và cáo buộc Mỹ “đang muốn chiếm nguồn dầu mỏ của Libya”.

Đình Nguyễn

"Trung tâm chỉ huy" của Gaddafi bị phá hủy

Loạt tấn công bằng tên lửa của quân đồng minh đã phá hủy khu nhà của Đại tá Gaddafi, nơi được coi là trung tâm chỉ huy ủa lực lượng Chính phủ Libya.

Báo giới đưa những hình ảnh về đống đổ nát của tòa nhà nhưng không đưa ra thông tin gì về thương vong.

Vụ bắn phá nói trên diễn ra trong khuôn khổ chiến dịch thực thi vùng cấm bay do Mỹ, Anh, Pháp thực hiện.

Các quan chức Mỹ cho biết, bản thân Đại tá Gaddafi không phải là mục tiêu của cuộc không kích, mà chủ yếu nhằm vào lực lượng vũ trang và hệ thống phòng không của ông này.

'Rất hiệu quả'

Đêm chủ nhật, nhân chứng nhìn và nghe thấy nhiều loạt đạn phòng không bắn lên vùng trời Thủ đô Tripoli, nơi đặt căn cứ quân sự và tổng hành dinh của Gaddafi.

Các phóng viên phương Tây đã được quan chức Libya cho xem cảnh đổ nát của tòa nhà 3 tầng bị liên quân đánh bom.

Một quan chức liên minh yêu cầu giấu tên cho biết, cuộc không kích đã phá hủy "năng lực chỉ huy và kiểm soát" của Gaddafi.

Trước đó, tại Lầu Năm Góc, Phó đô đốc Hải quân Mỹ William Gortney cho biết, hành động quân sự bắt đầu từ thứ 7 đã phát huy hiệu quả làm suy yếu năng lực phòng không của chế độ cầm quyền Libya.

Một quan chức Mỹ nghi ngờ tuyên bố ngừng bắn của Chính phủ Libya.

Chiến đấu lâu dài

Trước các đợt không kích của liên quân, Đại tá Muammar Gaddafi tuyên bố Libya sẽ có "cuộc chiến lâu dài".

Ông Gaddafi nói: "Chúng tôi hứa hẹn với quý vị rằng sẽ có cuộc chiến toàn diện, lâu dài và không giới hạn.

"Chúng tôi sẽ chiến đấu trên từng xăng ti mét."

Trước đó ông nói Libya sẽ mở cửa các kho vũ khí để người dân có thể bảo vệ đất nước.

Tổng Thư ký Liên đoàn Arab trong khi đó lên tiếng chỉ trích các cuộc tấn công và nói rằng liên đoàn muốn "bảo vệ thường dân" chứ không phải là các cuộc ném bom.

Hành động quân sự của liên quân diễn ra vài giờ sau khi lãnh đạo các nước phương Tây và Ảrập có cuộc gặp tại Paris nhằm thống nhất biện pháp tăng cường hiệu lực Nghị quyết Liên Hiệp Quốc về "các biện pháp cần thiết" để bảo vệ dân thường trước các lực lượng trung thành với đại tá Gaddafi.

Trần Kiên (Theo BBC)

Một loạt quốc gia phản đối tấn công quân sự Libya

(Dân trí) - Cùng tiếng nói với nhiều quốc gia ở Mỹ Latinh, hôm nay, Nga, Trung Quốc, Liên minh châu Phi… đã đồng loạt phản đối các hành động quân sự của phương Tây nhằm vào Libya.

Tổng thống Venezuela Hugo Chavez cho rằng động cơ của Mỹ và các đồng minh “là vì thèm khát nguồn tài nguyên dầu mỏ ở Libya”.

Liên minh châu Phi (AU) cực lực phản đối các cuộc không kích của Mỹ, Anh và Pháp vào các vị trí mà những nước này cho là phòng không và thông tin liên lạc của lực lượng ủng hộ Tổng thống Gaddafi. Theo truyền hình Libya, ít nhất 48 người đã chết và 150 bị thương trong các cuộc không kích này. AU có kế hoạch gửi phải đoàn đến thủ đô Tripoli của Libya ngay trong ngày hôm nay, 20/3.

Tại Bắc Kinh, Trung Quốc hôm nay tỏ ý “lấy làm tiếc” về các vụ tấn công này. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc Jiang Yu nói: “Trung Quốc trước sau như một không ủng hộ việc sử dụng vũ lực trong các mối quan hệ quốc tế”. Trung Quốc là nước bỏ phiếu trắng trong cuộc biểu quyết của LHQ hôm thứ Năm về một “Vùng cấm bay” ở Libya.

Nga cũng lên tiếng về các vụ tấn công quân sự, cho rằng nghị quyết của Hội đồng Bảo an LHQ cho phép lập “Vùng cấm bay” “được thông qua quá vội vàng”.

Libya hôm qua đã yêu cầu triệu tập cuộc họp khẩn cấp các nước thành viên Hội đồng Bảo an LHQ “sau khi Pháp-Mỹ-Anh có hành động xâm lược Libya, một quốc gia độc lập và là thành viên của LHQ”. Nhà lãnh đạo của Libya nói với thế giới rằng nước ông đang chống lại mạng lưới khủng bố al-Qaeda, do đó nghị quyết của LHQ là vô hiệu lực.

Trước đó, Tổng thống Venezuela Hugo Chavez đã lên án cuộc tấn công này, cho rằng động cơ của Mỹ và các đồng minh là vì thèm khát nguồn tài nguyên dầu mỏ ở Libya.

Lãnh tụ Cuba Fidel Castro, Tổng thống Nicaragua Daniel Ortega, Tổng thống Bolivia Evo Morales cùng ủng hộ quan điểm của ông Chavez.

Hà Khoa

Theo Reuters, AP

Liên đoàn Ảrập nghi ngờ chiến dịch quân sự của phương Tây

(Dân trí) - Người đứng đầu Liên đoàn Ảrập, nhóm đã ủng hộ ý tưởng thiết lập một vùng cấm bay trên Libya, hôm qua chỉ trích các cuộc dội bom khốc liệt của phương Tây xuống Libya.

Tổng thư ký Liên đoàn Ảrập Amr Moussa trong cuộc họp báo tại Cairo, Ai Cập, ngày 20/3.

“Những gì đang xảy ra ở Libya khác hẳn với mục đích áp đặt một vùng cấm bay và những gì chúng tôi muốn là bảo vệ thường dân chứ không phải nã bom thêm vào thường dân”, Tổng thư ký Liên đoàn Ảrập Amr Moussa cho hay.

Trước đó sự ủng hộ của Liên đoàn Ả rập, gồm 22 nước thành viên, là nhân tố chính để Hội đồng bảo an Liên hợp quốc ủng hộ cho nghị quyết bật đèn xanh cho các cuộc tấn công quân sự, nhằm “bảo vệ thường dân Libya khỏi các cuộc tấn công của lực lượng chính phủ Libya”.

Bản thân Tổng thống Gadhafi cũng cho biết các cuộc không kích là các cuộc tấn công khủng bố và tuyên bố sẽ chiến đấu tới cùng, mặc dù trong cuộc họp báo vào ngày hôm qua, một phát ngôn viên quân sự Libya cho hay các lực lượng vũ trang của họ đã yêu cầu một lệnh ngừng bắn trên khắp đất nước, bắt đầu vào 21h giờ địa phương, (19h GMT).

Một số hãng thông tấn nước ngoài đưa tin quân đội ủng hộ ông Gadhafi vẫn cố gắng tiến vào Benghazi, thành trì của phe nổi dậy, và vẫn tham chiến ở Misata. Một phát ngôn viên của phe nổi dậy ở Misrata cho hay lực lượng ủng hộ ông Gadhafi đã tiến hành các cuộc tấn công mới, nã pháo ồ ạt vào ngày chủ nhật.

Cố vấn an ninh quốc gia của Tổng thống Obama cho hay lệnh ngừng bắn “không có thật hoặc đã bị vi phạm ngay”.

Ngoài ra, Anh Pháp, Italia, và Canada, những nước cùng Mỹ tham gia vào chiến dịch “Bình minh Odyssey, cũng phủ nhận tuyên bố ngừng bắn và cho rằng chính phủ của ông Gadhafi đã hứa và sau đó phá vỡ một lệnh ngừng bắn vào hôm thứ sáu vừa qua.

Nhiều thường dân thiệt mạng

Một quan chức y tế của Libya cho hay 64 người đã bị giết hại trong các cuộc không kích của phương Tây trong đêm từ thứ bảy cho tới chủ nhật. Tuy nhiên, thông tin này chưa được chứng thực.

Liên đoàn Ảrập đã kêu gọi một cuộc họp khẩn với 22 thành viên nhằm thảo luận về tình hình Libya. Tổng thư ký Mousssa yêu cầu báo cáo về các vụ không kích, mà ông cho là “đã khiến nhiều thường dân Libya thiệt mạng và bị thương”.

Cuộc can thiệp của phương Tây hiện nay được cho là lớn nhất nhằm vào một nước Ảrập kể từ cuộc chiến ở Iraq năm 2003. Nếu Ảrập rút lại sự ủng hộ, theo giới phân tích quốc phòng, thì các nước phương Tây gặp rất nhiều khó khăn trong chiến dịch nhằm thực thi một lệnh cấm bay trên bầu trời Libya. Chiến dịch có thể trở thành chiến dịch với hồi kết dài và kết quả mờ mịt.

Anh và Mỹ ngay lập tức đã phủ nhận bình luận của ông Mousssa. Một quan chức cấp cao của Mỹ cho hay nghị quyết của Liên hợp quốc đã được các quốc gia Ảrập hẫu thuẫn, cho phép “tất cả mọi biện pháp cần thiết” để bảo vệ thường dân, “trong đó chúng tôi đã đưa ra kết luận rất rõ ràng về một vùng cấm bay”.

Trong khi đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Anh cho biết việc áp dụng một vùng cấm bay an toàn đòi hỏi phải tấn công vào khả năng phòng không của Libya.

Một phát ngôn viên của phe nổi dậy ở Libya cũng chỉ trích bình luận của ông Moussa. Phát biểu trên đài truyền hình, người phát ngôn cho biết hơn 8.000 người Libya sát cánh cùng phong trào nổi dậy đã bị giết chết. “Hôm nay, khi nghe tổng thư ký nói, tôi đã vô cùng ngạc nhiên. Những gì cơ chế này làm là ngăn chặn việc giết người ở Libya”.

Phan Anh

Theo Reuters, BBC

Gaddafi thề trả đũa liên quân

TT - Phát biểu trên kênh truyền hình ABC ngày 20-3, chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân Mỹ, đô đốc Michael Mullen cho biết giai đoạn đầu của chiến dịch “đã thành công”.

Lực lượng liên quân không kích con đường giữa thị trấn Benghazi và Ajdabiyah (miền đông Libya) ngày 20-3 - Ảnh: AFP

Đồ họa: V.Cường

Tuy nhiên, ông nhấn mạnh nhiệm vụ của giai đoạn này là tập trung vào việc bảo vệ dân thường và hỗ trợ nỗ lực nhân đạo theo nghị quyết của HĐBA LHQ chứ không nhằm lật đổ nhà lãnh đạo Muammar Gaddafi. Ông Mullen cũng cho biết mục tiêu của liên quân “trong ngày tới” là cắt nguồn cung hậu cần cho lực lượng của ông Gaddafi.

Cùng ngày, một quan chức an ninh quốc gia của Mỹ cho biết sau đợt không kích đầu tiên của Mỹ và liên quân vào Libya, hệ thống phòng không của các lực lượng ủng hộ ông Gaddafi đã bị “hư hại nghiêm trọng” và khó có thể phỏng đoán ông Gaddafi và lực lượng ở dưới mặt đất có thể làm gì để đối phó với các đợt không kích.

Lực lượng ủng hộ đại tá Gaddafi Bộ binh: Theo Viện Nghiên cứu chiến lược quốc tế, Libya có khoảng 45.000 quân với khoảng 5.000 xe tăng và một lực lượng bán quân sự 45.000 quân bao gồm các lính đánh thuê châu Phi và một số bộ tộc. Lực lượng phòng không: 15.000 lính với khoảng 400 súng chống máy bay, 216 tên lửa đất đối không. Không quân: 8.000 lính và 260 máy bay chiến đấu (chỉ khoảng 40 chiếc có thể cất cánh), 117 trực thăng và 83 máy bay vận chuyển. Ngoài ra, Libya còn có 45 máy bay ném bom nhưng không rõ bao nhiêu chiếc còn có thể hoạt động. Hải quân: Khoảng 8.000 quân, 17 tàu chiến, 10 tàu tuần tra và 4 tàu đổ bộ. Vũ khí hóa học: Theo Tổ chức Ngăn cấm các vũ khí hóa học (OPCW) thuộc Liên Hiệp Quốc, Libya đã phá hủy kho vũ khí hóa học này vào năm 2004 dưới sức ép của Mỹ và Anh khi Libya muốn làm thân trở lại với phương Tây. Thế nhưng, OPCW cho rằng ông Gaddafi đang cất giấu 10 tấn hóa học gọi là khí gas mù tạt. TRẦN PHƯƠNG

Khoảng 0g ngày 20-3 (giờ Việt Nam), đợt không kích đầu tiên trong khuôn khổ chiến dịch mang tên “Rạng đông của cuộc hành trình” của máy bay liên quân do Pháp cầm đầu với sự hậu thuẫn của các nước Ả Rập đã nhắm vào căn cứ của ông Gaddafi tại thủ đô Tripoli và nhiều thành phố khác nhằm ngăn chặn các lực lượng của ông Gaddafi tấn công thành phố Benghazi của phe nổi dậy.

Đây là sự can thiệp quân sự quốc tế lớn nhất vào thế giới Ả Rập kể từ cuộc xâm lược Iraq.

Loạt tấn công đầu tiên đã phá hủy xe tăng và xe bọc thép ở đông Libya. Chỉ vài giờ sau, tàu chiến và tàu ngầm của Anh và Mỹ đã bắn hơn 110 tên lửa hành trình Tomahawk vào hơn 20 mục tiêu bên bờ biển Libya, nhằm dọn đường cho lực lượng tuần tra trên không tấn công không quân Libya.

Thiếu tướng John Lorimer, người phát ngôn quân sự Anh, cho biết máy bay chiến đấu Anh đã ném bom Libya. Tiếng súng phòng không có thể được nghe thấy trên bầu trời Tripoli.

Đài truyền hình nhà nước Libya thông báo các khu vực dân sự ở thủ đô và hệ thống tích trữ nhiên liệu cung cấp cho vùng Misurata đã bị tấn công. 64 người thiệt mạng và 150 người bị thương, khoảng 14 xe tăng, 20 xe bọc thép, 2 xe tải cùng nhiều súng phóng rốckét và hàng chục xe tải nhỏ đã bị phá hủy.

Ở Tripoli, hàng ngàn người đã tụ tập tại cung điện Bab al-Azizia, đại bản doanh ở thủ đô. Ông Gaddafi thề sẽ chiến đấu lâu dài, vũ trang cho hàng triệu dân thường để bảo vệ đất nước, chống lại cái mà ông gọi là “sự xâm lược thực dân của các lực lượng phương Tây”.

“Giờ cần phải mở tất cả kho hàng và kho vũ khí, tất cả mọi loại vũ khí cần được trao cho người dân để bảo vệ sự độc lập, thống nhất và danh dự của Libya" - ông Gaddafi tuyên bố trên đài truyền hình ít giờ sau khi vụ tấn công bắt đầu.

Ông khẳng định Bắc Phi và Địa Trung Hải đã trở thành “chiến trường” và Libya sẽ thực hiện quyền tự vệ của mình theo điều 51 trong Hiến chương Liên Hiệp Quốc.

"Lợi ích của các quốc gia đang bị nguy hiểm kể từ giờ phút này tại Địa Trung Hải vì thái độ gây sự và khùng điên này" - ông nói.

Ông cho rằng HĐBA LHQ và cộng đồng quốc tế có trách nhiệm dừng thái độ bất công và khiêu khích chống lại một quốc gia có chủ quyền ngay lập tức và kêu gọi các quốc gia châu Á, Ả Rập, Hồi giáo, châu Phi và châu Mỹ Latin sát cánh bên những người Libya anh hùng.

Ngay sau đó, Libya tuyên bố dừng các nỗ lực ngăn chặn làn sóng di cư bất hợp pháp tới châu Âu.

Liên quân gồm Mỹ, Pháp, Anh, Canada và Ý đã tham gia đợt không kích đầu tiên. Một số quốc gia Ả Rập sẽ sớm tham gia chiến dịch quân sự này.

Lực lượng nổi dậy cho biết hàng ngàn dân thường kéo nhau lánh nạn về phía đông. Cao ủy Liên Hiệp Quốc về người tị nạn cho biết đang chuẩn bị tiếp nhận 200.000 người tị nạn từ Libya.

Cuộc không kích vào Libya đã diễn ra ít lâu sau cuộc họp khẩn cấp về Libya kết thúc ở Paris ngày 19-3. Sau hội nghị, Thủ tướng Anh Cameron tuyên bố: “Rõ ràng ông Gaddafi đã nuốt lời, phá vỡ thỏa thuận ngưng bắn... Với Liên Hiệp Quốc sau lưng chúng ta, với đầy đủ tính hợp pháp, với hậu thuẫn của các nước sở tại, hành động là đúng đắn”.

Từ Brazil, nơi đang công du hôm 20-3, Tổng thống Mỹ Obama cũng loan báo: “Tôi nhận thức sâu sắc những bất trắc của mọi hành động quân sự, cho dù ta có đặt ra bất cứ giới hạn nào. Tôi muốn dân chúng Mỹ biết rằng việc sử dụng vũ lực không phải là chọn lựa đầu tiên của chúng ta và đó không hề là một chọn lựa nhẹ dạ của tôi”.

KHỔNG LOAN - HỮU NGHỊ

Đại sứ quán Việt Nam tại Libya vẫn hoạt động bình thường Ngày 20-3, trả lời Tuổi Trẻ qua điện thoại, đại sứ Việt Nam tại Libya, ông Đào Duy Tiến cho hay khu vực của đại sứ quán vẫn an toàn, không bị ảnh hưởng từ các đợt tấn công của liên quân tuy vào 3g sáng (giờ địa phương), ông có thể nghe tiếng máy bay và thi thoảng có tiếng ầm ì bắn phá từ xa. Ông Tiến cho biết đại sứ quán nhiều nước châu Âu đã sơ tán và rút bớt nhân viên từ trước đợt tấn công đầu tiên, còn phần lớn đại sứ quán châu Á và Mỹ Latin vẫn đang hoạt động bình thường, đồng thời lên kế hoạch sơ tán phụ nữ, trẻ em trước. Cùng ngày, ông Nguyễn Ngọc Quỳnh, cục trưởng Cục Quản lý lao động ngoài nước Bộ Lao động - thương binh và xã hội, cho biết 1.100 lao động cuối cùng rời Libya dự kiến về Việt Nam bằng tàu thủy vào ngày 24-3. H.GIANG Các nước phản đối * Trung Quốc: “Lấy làm tiếc” trước cuộc không kích của liên quân quốc tế tại Libya và phản đối việc sử dụng vũ lực trong quan hệ quốc tế. Tuyên bố không kêu gọi ngưng bắn tại Libya và khẳng định: “Trung Quốc tôn trọng chủ quyền, độc lập, thống nhất và toàn vẹn lãnh thổ” của quốc gia Bắc Phi này. “Chúng tôi hi vọng Libya có thể phục hồi sự ổn định càng sớm càng tốt, tránh thương vong cho dân thường”. * Nga: Bày tỏ sự “đáng tiếc” trước cuộc tấn công hiện nay. Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Alexander Lukashevich cho rằng hành động can thiệp quân sự chống lại Libya là dựa trên một nghị quyết được thông qua “một cách vội vã” tại Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc. Tuyên bố cũng kêu gọi ngừng bắn càng sớm càng tốt. * Ấn Độ: “Lấy làm tiếc” trước việc thế giới tấn công Libya và kêu gọi các bên có giải pháp hòa bình để giải quyết xung đột. * Châu Mỹ Latin: Tổng thống Venezuela Hugo Chavez lên án các cuộc không kích, cho rằng Mỹ cùng các đồng minh châu Âu đã tấn công quốc gia Bắc Phi này để chiếm dầu mỏ. Nguyên lãnh đạo Cuba Fidel Castro và giới lãnh đạo cánh tả ở Bolivia và Nicaragua cũng cáo buộc sự can thiệp của các cường quốc chỉ nhằm vào dầu mỏ của Libya. * Liên minh châu Phi (AU) kêu gọi dừng ngay lập tức các cuộc tấn công hiện nay vào Libya sau phiên họp kéo dài bốn giờ tại thủ đô Nouakchott của Mauritania. AU cũng kêu gọi nhà chức trách Libya đảm bảo hỗ trợ nhân đạo. AU nhấn mạnh sự cần thiết phải cải cách chính trị để loại bỏ nguyên nhân gây khủng hoảng hiện nay, nhưng cùng lúc kêu gọi sự kiềm chế của cộng đồng quốc tế để tránh hậu quả nhân đạo nghiêm trọng. H.N. (Theo AFP, Reuters)

Dinh thự ông Gaddafi bị phá hủy

21/03/2011 6:50

Một tên lửa hành trình Tomahawk đang tấn công mục tiêu ở Libya - Ảnh: AFP

(TNO) Một tòa nhà 4 tầng trong khu dinh thự của nhà lãnh đạo Libya Muammar Gaddafi đã bị phá hủy nặng nề, có thể là bị trúng tên lửa hành trình của liên quân, CNN cho hay.

Dấu vết để lại là hai lỗ thủng trên tòa nhà có thể cho thấy đây là dấu hiệu của tên lửa hành trình. Tuy nhiên, điều này chưa thể được xác nhận ngay lập tức.

Không rõ hiện ông Gaddafi giờ đang ở đâu.

Cũng theo CNN, giới chức Mỹ nói hôm trước đó rằng họ không nhằm mục tiêu vào nhà lãnh đạo đất nước Bắc Phi này.

Mỹ hôm qua cũng phát động một chiến dịch truyền thông để khẳng định rằng việc không kích của liên quân không vượt quá sự ủy nhiệm trong giải pháp của Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc.

tiếp tục cập nhật...

Những vũ khí được dùng để tấn công Libya

Tàu chiến Anh và Mỹ đã phóng hàng trăm tên lửa hành trình vào các vị trí của Libya rạng sáng nay (20/3 giờ VN) khi thế giới bắt đầu hành động chống đại tá Gaddafi.

Tàu ngầm chạy bằng hạt nhân Anh nằm trong số các tàu lớn ở Địa Trung Hải tham gia cuộc tấn công vào các điểm phòng thủ của Gaddafi ở gần Tripoli và thành phố Misurata. Những gì vừa diễn ra là một phần của cuộc tấn công có phối hợp do Mỹ lãnh đạo, có cả sự hiện diện của tàu ngầm được trang bị tên lửa Tomahawk ở trong vùng.

Lựa chọn mục tiêu để tấn công

Đêm qua, Lầu Năm Góc thông báo 112 tên lửa Tomahawk đã được bắn từ tàu khu trục và tàu ngầm của Mỹ, Anh trong Chiến dịch bình minh Odysssey.

Một phát ngôn viên của liên quân nói: "Tên lửa đã bắn trúng hơn 20 hệ thống phòng thủ tích hợp và các căn cứ quốc phòng trên bờ. Các cuộc tấn công được các đối tác trong liên minh phối hợp chặt chẽ.

Các mục tiêu được lựa chọn dựa trên những đánh giá tổng hợp rằng các điểm đó có gây ra đe dọa trực tiếp cho phi công liên minh không hoặc chính quyền Libya có sử dụng nó để gây ra đe dọa trực tiếp cho người dân Libya không.

Tôi muốn nhấn mạnh rằng đây chỉ là giai đoạn đầu của cái gọi là chiến dịch quân sự đa giai đoạn, được vạch ra để thực thi nghị quyết của LHQ và triệt tiêu khả năng dùng vũ lực của chính quyền Libya chống lại người dân nước này".

Phát ngôn viên trên cho hay, hầu hết các địa điểm bị tấn công đều nằm bên hoặc gần bờ biển.

Các vũ khí dùng để tấn công Libya

Tàu ngầm Anh tham gia vào chiến dịch tấn công - mật mã là Chiến dịch Ellamy, theo cách gọi của quân đội Anh, là chiếc HMS Triumph với 130 người. Tàu ngầm này có thể đem theo 30 vũ khí, gồm cả tên lửa Tomahawk và ngư lôi hạng nặng.

Hải quân Hoàng gia Anh mua 65 quả tên lửa Tomahawk với giá 1 triệu USD/quả từ doanh nghiệp quốc phòng Mỹ Raytheon Systems năm 1995.

Hai tàu khu trục Mỹ, chiếc USS Barry và Stout cũng đã được triển khai. Theo nguồn tin Lầu Năm Góc, mỗi tàu khu trục này có thể chở tới 96 tên lửa Tomahawk.

"Tổng số tên lửa Tomahawk trong kho của chúng tôi là bí mật nhưng tôi cho rằng sẽ không có chuyện thiếu vũ khí tấn công. Mối nguy lớn hơn mà chúng tôi hầu như không biết gì đó là Ai sẽ kiểm soát Libya sau khi Gaddafi bị tiêu diệt".

Hai tàu chiến, đổ bộ được cả trên cạn lẫn dưới nước là USS Ponce và Kearsarge, chở 1.600 lính thủy đánh bộ, hệ thống phòng thủ chống tên lửa và hạm đội trực thăng, hiện đã ở ngoài khơi Libya cùng với tàu hỗ trợ USS Mount Whitney.

Máy bay đánh bom GR4

Một chiếc hàng không mẫu hạm USS Enterprise được trang bị hàng chục máy bay chiến đấu, được cho là đang tới khu vực.

Khoảng 20 chiếc máy bay chiến đấu Rafale và Mirage của Pháp cũng đã tham gia giai đoạn đầu của chiến dịch. Pháp phủ nhận một máy bay của nước này bị bắn hạ. Hiện chưa rõ máy bay chiến đấu Typhoon và Tornado có giữ một vai trò đặc biệt nào trong chiến dịch ở Benghazi không dù Pháp đã nhanh chóng cho rằng họ đã thành công trong vai trò của mình.

"Đúng vậy, chúng tôi đã tiêu diệt hàng loạt xe tăng và xe bọc thép", một quan chức Pháp cho hay.

Quyết định cuối cùng nhằm phát động chiến dịch quân sự chống Libya đã được đưa ra tại một phiên họp khẩn cấp giữa các lãnh đạo thế giới ở Paris. Cùng với châu Âu và các đồng minh Bắc Mỹ, hàng loạt quốc gia Ảrập đã ký vào một thông cáo, cam kết "sẽ thực thi mọi hành động cần thiết" để đặt dấu chấm hết với những hành động vi phạm luật nhân quyền của Gaddafi.

Các nước gồm Canada, Đan Mạch, Tây Ban Nha và Na Uy cũng gửi máy bay trong khi Italia đồng ý cho liên minh sử dụng các căn cứ không quân như Sigonella ở Sicily và Aviano ở phía bắc nước này làm bệ phóng cho các cuộc tấn công.

Máy bay chiến đấu Rafael rời đông nước Pháp lên đường tấn công (Ảnh EPA)

Máy bay của Anh thực hiện một loạt nhiệm vụ, với RAF Tornados nhằm vào các mục tiêu trên đất liền, máy bay chiến đấu Typhoon thực hiện các chiến dịch không kích, máy bay AWACS và Sentinel R1 giúp do thám và vẽ sơ đồ mặt đất. Các máy bay này sẽ đóng ở nam Italia và chịu sự chỉ huy của quân Mỹ tại căn cứ hải quân tại Naples.

3 tàu ngầm Mỹ mang theo tên lửa Tomahawk hiện ở Địa Trung Hải sẽ oanh tạc hệ thống phòng không và các đường băng của Libya nhằm thực thi vùng cấm bay, một quan chức quốc phòng Mỹ cho biết.

Báo hiệu cho cuộc tấn công của quốc tế nhằm vào Libya, máy bay chiến đấu Pháp đã cất cánh từ chiều khỏi căn cứ Saint-Dizier ở đông nước Pháp và khai hỏa đầu tiên.

Để cùng tấn công Libya, Canada cam kết triển khai 6 chiếc chiến đấu cơ F-18. Tây Ban Nha triển khai một tàu ngầm, một tàu khu trục nhỏ và một máy bay do thám.

Anh: Cung cấp máy bay chiến đấu Typhoon và Tornado, máy bay do thám, tàu HMS Westminster và HMS Cumberland; tàu ngầm Pháp: Thực hiện sứ mệnh với ít nhất 12 máy bay chiến đấu gồm cả chiến đấu cơ Mirage và Rafale, triển khai tàu sân bay, tàu chiến. Mỹ: Bắn tên lửa từ tàu USS Barry và USS Stout, cung cấp tàu chiến vừa tác chiến được trên bộ lẫn dưới nước, triển khai tàu chỉ huy USS Mount Whitney. Italy: Căn cứ của NATO ở Naples được cho là trung tâm điều hành, các căn cứ khác ở Địa Trung Hải sẵn sàng hỗ trợ. Canada: Triển khai 6 máy bay F-18 và 140 người. Tây Ban Nha triển khai một tàu ngầm, một tàu khu trục nhỏ và một máy bay do thám

• Hoài Linh (Theo Mail)